Strona główna
Organi¶ci
Galeria
Redakcja
Kontakt
MENU
 :: Strona główna
 :: Budowa
 :: Pomoce liturgiczne
 :: Galeria
 :: Linki
 :: Organi¶ci
 :: Historia strony
 :: Redakcja
 :: Kontakt

GALERIA INSTRUMENTÓW

Sanktuarium Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce




Organy zbudowane zostały w latach 1719-1721 przez organmistrza z Królewca, Jana Josue Mosengela.
Instrument początkowo projektowany jako 18-głosowy o dwóch manuałach (bez pedału), w ostatniej formie, w roku 1721, dysponował trzema manuałami, pedałem oraz dyspozycją 40 głosów o barokowym brzmieniu. Jak wszystkie instrumenty w tamtych czasach, organy świętolipskie posiadały trakturę mechaniczną, a niezbędne do gry powietrze pompowane było przez 4 klinowe miechy uruchamiane nożnie przez tzw. kalikantów.
Podziwiany do dzisiaj niezwykle kunsztownie wykonany prospekt organów z ruchomymi figurami również jest dziełem warsztatu mistrza Mosengela, "organmistrza królewskiego". Przywiązywał on wielką wagę zarówno do brzmienia instrumentu jak i do jego wystroju zewnętrznego, którego elementy wykonywał w swoim warsztacie. Już w tamtych czasach organy Mosengela zaliczano do najlepszych instrumentów. Bogato zdobiona szafa zewnętrzna organów świętolipskich należy do najlepszych wzorców prospektów barokowych. Szafy stanowiące obudowę instrumentu zdobione są złoconym ornamentem roślinnym, złożonym głównie z przeplatanych wstęgami splotów akantu. Na zwieńczeniach wież umieszczone są rzeźby przedstawiające aniołów grających na różnych instrumentach. Na dwóch najwyższych wieżach stoją Najświętsza Maryja Panna i Archanioł Gabriel, którzy wraz z gołębicą symbolizującą Ducha Świętego przedstawiają scenę Zwiastowania. Figury te, wraz z gwiazdami i dzwoneczkami na wieżach, wprawiane są w ruch w czasie gry na instrumencie. Na prawej wieży Archanioł Gabriel kłania się nisko, Maryja na lewej odpowiada skinieniem głowy, anioł na środkowej wieży gra na lutni i kręci głową ozdobioną promieniami, cztery małe aniołki poruszają dzwonkami. Na pozytywie obracają się anioły grające na trąbkach.
Jedynie prospekt instrumentu zachował się do naszych czasów w niezmienionej formie. Wnętrze instrumentu zostało gruntownie przebudowane w 1905 roku. W miejsce większości barokowych głosów wstawiono nowe, o romantycznym brzmieniu (łącznie 35 głosów), a trakturę mechaniczną zastąpiono pneumatyczną. Od tej pory instrument posiada tylko dwa manuały oraz pedał. W czasie wojen światowych organy bardzo ucierpiały - podczas 1-szej cynowe piszczałki zamieniono na cynkowe, a w roku 1944 instrument zdewastowano. Po wojnie uzupełniono brakujące piszczałki, a w roku 1970, opiekujący się instrumentem Jezuita, brat Waldemar Strzyżewski uruchomił nieczynne przez długie lata figury.
W obecnej wersji, organy posiadają dwa manuały i pedał.

Skala manuałów: C-f3, pedału: C-d1


Głosy
39
Klawiatury
2+P
Traktura gry
pneumatyczna
Traktura rejestrów
pneumatyczna

Dyspozycja:

Manuał I - główny

gross-gedeckt 16'
rohrflöte 8'
flaute harmon. 8'
salicional 8'
gemshorn 8'
schalmey 8'
principal 8'
flote 4'
octave 4'
piccolo 2'
rausch-quinte 2 2/3' (1)
mixtur 3-4 fach
cornett 4 fach
fagotto 16'
trompete 8'
hautbois 8' (2)
trompete 8' (3)
cornettino (4)


glocken-spiel (c-f3)
Manuał II - echo

bordun 16'
gedackt 8'
flauto dolce 8'
aeoline 8'
unda-maris 8'
quintadena 8'
viola di gamba 8'
principal amabile 8'
flauto amabile 8' (5)
prestant 4'
progressiv 4 fach (6)
oboe 8' (7)
Pedał

salicet 16'
subbas 16'
violon 16'
principal 16'
nasard 10 2/3'
octave 8'
cello 8'
super-octave 4'
posaune 16'
Połączenia

diskant-koppel (8)
manual-coppel
z. I. M. pedal-coppel
z. II. M. pedal-coppel
II. z. I. M. suboctav-coppel
II. z. I. M. super oct.-coppel

Urz. dodatkowe: ausloser, piano, mezzoforte, forte, fortissimo, tutti

(1) jest 1 1/3' + 1'
(2) nieoryginalna tabliczka, jest krummhorn 8'
(3) nieoryginalna tabliczka, jest trompete 16'
(4) nieoryginalna tabliczka, jest mixtur 3 fach
(5) jest terz 1 3/5'
(6) włącza się razem z praestant 4'
(7) jest trompete 8'
(8) nieoryginalna tabliczka, jest tremulant

Opis instrumentu pochodzi ze strony http://www.jezuici.pl/swlipka/